Programma 1. Bestuur en organisatie
Hoofddoelstelling:
Besturen kun je niet alleen; hiervoor is verbinding nodig tussen de gemeenschap, de gemeenteraad, het college en de gemeentelijke organisatie. Een goede samenwerking staat hierbij voorop en is belangrijk bij de uitvoering van onze taken. We wonen en werken in een gemeente met veel mogelijkheden. Waar je volop de ruimte hebt en krijgt; om te ondernemen, te wonen en om je te vermaken. We hebben oog voor de mensen om ons heen en vinden dat iedereen mee moet kunnen doen. Met als doel om De Fryske Marren samen nog kleurrijker, nofliker en actiever te maken.
De afgelopen periode is de visie op brede welvaart verder toegepast op lopende opgaven, zoals wonen, zorg en energie. Dit jaar bouwen we hierop voort door koers en keuzes verder aan te scherpen, samenwerkingsverbanden te versterken en gerichter te sturen op effecten. We blijven daarbij inzetten op een gemeente die meebeweegt met wat inwoners nodig hebben, en die klaar is voor de uitdagingen van morgen. Door gebruik te maken van Wikselwurk bij het opstellen van beleid, projecten etc., gaan wij in gesprek met de inwoners. Vanuit Openbare Orde en Veiligheid wordt er samengewerkt met politie, GGZ, maatschappelijk werk, GGD, woningcorporaties en Veilig Thuis.
Programma 2. Ruimte
Hoofddoelstelling:
De Fryske Marren kent een grote diversiteit aan landschappen. Van grote open ruimten met de meren tot de beslotenheid van de bossen. Bij plannen vormen de landschappelijke waarden de basis. Daarbij vormen de drie opgaven van de omgevingsvisie de basis:
1. gezond en vitaal platteland
2. goed wonen en leven voor iedereen in het bebouwd gebied
3. naar duurzame energie en mobiliteit in een toekomstbestendige economie.
Ontwikkelingen moeten mogelijk blijven, maar in balans met de ecologische en landschappelijke kwaliteit.Waterfront Lemmer
Het Lemmer Waterfront – het gebied direct ten zuiden van de historische kern, aan het IJsselmeer – is momenteel voornamelijk in gebruik voor bedrijvigheid. Door de centrale ligging en de directe verbinding met het water biedt het gebied grote potentie voor herontwikkeling.Op 17 juli 2024 heeft de raad besloten om het voorkeursrecht op de gronden van het Waterfront vast te leggen. Dit is de eerste stap in de transformatie naar een gemengd gebied, met ruimte voor:
- Wonen (diverse typen, passend bij de omgeving)
- Toeristisch-recreatieve functies (bijv. horeca, watersportvoorzieningen)
- Maatschappelijke voorzieningen (bijv. cultuur, ontmoetingsplekken)
- Werken (moderne bedrijvigheid die past bij de nieuwe functies)
In Q1 2025 heeft het college de projectopdracht verstrekt voor het verder onderzoeken van de transformatie. Hierbij is verzocht eerst een aantal voorwaarden te onderzoeken, waarna er een go/no go besluit genomen kon worden. Dit onderzoek is Q4 2025 afgerond en heeft geleid tot een go. Er zijn op voorhand geen blokkades.
Planning en procedurele stappen
1.Q2 2026: Wij nemen een besluit over het plan van aanpak. Vervolgens informeren we de raad over de gekozen aanpak.
2.Uiterlijk juli 2027: Vaststelling gebiedsprogramma. Hiermee kan ook het voorkeursrecht worden verlengd. In het programma maken we de ambities en de randvoorwaarden voor herontwikkeling voor de lange termijn concreet.Heerenveen-West
In december 2025 hebben beide raden het Plan van Aanpak en het Participatieplan voor Heerenveen-West vastgesteld. Deze gaan onder meer over het opstellen van een gebiedsvisie, voorbereiding grenscorrectie en opstellen samenwerkingsovereenkomst. De dorpen Oudehaske, Nijehaske, Rottum en wijk De Greiden zijn actief bij het proces en het opstellen van de gebiedsvisie betrokken. De periode tot aan de zomer van 2026 wordt gebruikt voor het inrichten van een gezamenlijke projectorganisatie en het selecteren van een extern bureau voor het begeleiden en opstellen van de gebiedsvisie. Het ontwikkelen van de gebiedsvisie start direct na de zomer van 2026. Ondertussen werken we samen met de omliggende dorpen aan het opstellen van een impactanalyse die wij als input gaan gebruiken voor de gebiedsvisie Heerenveen-West en de omgevingsvisie van De Fryske Marren.Afronding AZC Balk en onderzoek kleinschalige asielopvang (Plan van Aanpak)
Wij zorgen voor een gestructureerde afronding van de opvang op AZC Balk per 1 oktober 2026, in overeenstemming met de vergunning en afspraken met het COA, met heldere communicatie richting omwonenden en betrokkenen. Na afronding van de opvang per 1 oktober, wordt gestart met de ontmanteling die een half jaar zal duren.Het onderzoek naar toekomstige kleinschalige asielopvang vindt plaats in lijn met de motie die de gemeenteraad hierover heeft aangenomen.
Warmtetransitie
Net als in de eerste maanden van 2026, richten we ons ook de komende kwartalen op het realiseren van zichtbare voortgang in de ‘gouden projecten’ van Balk, Terherne en Joure en het versterken van lokale initiatieven:- Besluitvorming over de haalbaarheid van het project Terherne op basis van het NIRAS-rapport.
- Verdere uitwerking en uitvoering van de projectopdrachten, waaronder warmtenetten, warmtebedrijven, financiële participatie, warmtekavels en vergunningentrajecten.
- Doorontwikkeling van het initiatief in Joure richting een realiseerbaar project met duidelijke fasering.
- Verdere stimulering en ondersteuning van lokale collectieve initiatieven, inclusief het opstellen van kaders en passende ondersteuningsinstrumenten.
Deze inzet is gericht op het realiseren van concrete projecten, die bijdragen aan de doelstelling om in 2030 20% van de woningen aardgasvrij te verwarmen.
Programma 3. Economie
Hoofddoelstelling:
De Fryske Marren streeft naar een krachtige, innovatieve en toekomstbestendige economie die een bijdrage levert aan een aantrekkelijk woon- en brede welvaart. Een duurzame economie met een positief ondernemersklimaat en een grote diversiteit aan bedrijven.
Uitvoering Regio Deal Zuidwest Friesland loopt
De Regio Deal Zuidwest-Friesland is een samenwerking tussen de gemeente De Fryske Marren, gemeente Súdwest-Fryslân, provinsje Fryslân, Wetterskip Fryslân, het Rijk en meer dan 25 partnerorganisaties uit de regio. Deze Regio Deal richt zich op het verbeteren van de brede welvaart in de regio. Samen met de Mienskip werken we aan de toekomst van Zuidwest-Friesland. Dit doen we aan de hand van vier programmalijnen: Mienskip, Voorzieningen, Leefomgeving en Economie. De Regio Deal heeft een looptijd tot 31 december 2029.Cofinanciering De Fryske Marren € 5 miljoen
De omvang van de Regio Deal bedraagt afgerond € 35 miljoen. De Fryske Marren draagt € 5 miljoen bij aan de financiering van de Regio Deal. Wij maken € 2,5 miljoen vrij uit bestaande projecten die al in de begroting staan. De resterende € 2,5 miljoen van de dekking is opgenomen in de begroting ten laste van de algemene reserve.Netcongestie neemt nog steeds toe en heeft impact op bedrijfsvestigingen
Het elektriciteitsnet moet worden uitgebreid vanwege netcongestie. Het kan nog wel tot 2034 duren voordat het netwerk in onze gemeente weer op orde is. Op dit moment zijn er in De Fryske Marren 96 bedrijven met een aanvraag voor (uitbreiding van) een aansluiting, waarvan 56 voor levering en 53 voor teruglevering. Nieuwe bedrijven komen bij Liander op de wachtlijst, omdat op dit moment geen capaciteit beschikbaar is op het net. Voor bedrijfskavels betekent dit dat de verkoop mogelijk vertraging op loopt, bijvoorbeeld voor De Ekers 3B.Kleinverbruikers moeten momenteel 1 tot 2 jaar wachten op een aansluiting. Grootverbruikers moeten rekening houden met een termijn van 5 jaar. Op dit moment hebben netbeheerders alleen wachtlijsten voor grootverbruikers. Kleinverbruikers hebben op een aantal plekken al te maken met langere wachttijden, maar kregen nog wel transportcapaciteit toegewezen. Kleinverbruikers kwamen daardoor eerder nog niet op een wachtlijst. Vanaf 1 juli 2026 gaat deze werkwijze veranderen volgens de regels van de ACM. Vanaf die datum komen kleinverbruikers die niet onder het prioriteringskader vallen samen met grootverbruikers op een wachtlijst in gebieden waar al congestie is. Dit geldt bijvoorbeeld voor MKB-bedrijven.
Congestiemanagement
Wij blijven in gesprek met Liander om te kijken of we in de tussentijd in gezamenlijkheid problemen kunnen verlichten en/of andere oplossingen kunnen realiseren. Dit zal niet eenvoudig zijn.
In het kader van de Regio Deal zijn we samen met Súdwest-Fryslân, Liander en andere relevante partijen, bezig met netcongestiemanagement. Het beter verdelen van verbruik en teruglevering van stroom op het netwerk. We willen komen tot een schaalbare aanpak die kan worden uitgerold over meerdere bedrijventerreinen.Regelstation Joure op schema
De bouw van het nieuwe regelstation in Joure loopt volgens schema. Het gebouw is klaar. De aan- en afvoerleidingen van en naar het onderstation in Oudehaske zijn aangelegd. De verwachte datum ingebruikname van het regelstation is eind juli 2026.Programma 4. Leefbaarheid en onderwijs
Hoofddoelstelling:
De gemeente heeft maar liefst 50 karakteristieke dorpen en de prachtige stad Sloten. Iedere kern heeft zijn unieke karakter en specifieke kwaliteiten. We hechten veel waarde aan de leefbaarheid in de stad en dorpen. Daarom zetten we ons in voor vitale dorpsgemeenschappen, goede (basis)voorzieningen, goed onderwijs en voldoende aanbod van sport, kunst en cultuur.
Onder leefbaarheid verstaan we de mate waarin de sociale omgeving aansluit bij de wensen en behoeften van inwoners. Het gaat om de aantrekkelijkheid van het gebied en de gemeenschap om er te wonen, te leven, om te sporten, elkaar te ontmoeten, te spelen, zorg te vragen of te bieden, en meer. Onderwijs speelt daarbij een belangrijke rol. Goed onderwijs stelt kinderen in staat mee te doen in de maatschappij en helpt hen zich te ontwikkelen.
Programma 5. Sociaal domein
Hoofddoelstelling:
Als gemeente spelen we een sleutelrol in het leven van vooral kwetsbare inwoners. Ons doel is om inwoners te steunen, de leefbaarheid te vergroten en het meedoen in de maatschappij te bevorderen. Dit programma richt zich daarbij op organisaties, diensten en voorzieningen die zich inzetten op de verschillende gebieden van het sociaal domein.
In dit hoofdstuk beschrijven we ons werk op het gebied van gezondheid, participatie, zelfredzaamheid, zorg en jeugd. We doen dit op basis van onder andere de Jeugdwet, de Wet Inburgering, de Wmo, de Wet publieke gezondheid en de Participatiewet. Het sociaal domein is belangrijk omdat het bijdraagt aan het welzijn van mensen. We werken aan gelijke (gezondheids)kansen voor iedereen. We ondersteunen inwoners die dit nodig hebben, zoals ouderen, mensen met een beperking, nieuwkomers, jongeren met problemen en mensen die in armoede leven. Door te investeren in het sociaal domein versterken we de samenleving en helpen we mensen hun mogelijkheden zo goed mogelijk te benutten.
Toekomstvisie en Strategische Beleidsagenda
In de raadsvergadering van januari 2026 zijn de toekomstvisie sociaal domein en de Strategische Beleidsagenda vastgesteld. Verdere uitwerking van deze agenda vindt een plek in vier nieuw te ontwikkelen beleidskaders. In het eerste kwartaal van 2026 zijn de eerste stappen gezet richting een aanzet van deze beleidskaders.