Programma 2. Ruimte

Algemeen

Vastgoed stijgende energieprijzen
Vanwege de geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten zien wij grote prijsstijgingen op de energiemarkt. Hierdoor worden wij geconfronteerd met een stijging van gas en elektra prijzen die hoger is dan wij op kunnen vangen via de reguliere loon- prijs compensatie op deze budgetten. Wij verwachten in de najaarsrapportage 2026 meer informatie te kunnen geven over het prijsverloop.

Projecten onvoorziene kostenverhogingen
Als gevolg van de omstandigheden in het midden Oosten hebben wij in de GWW (Grond-, weg- en waterbouw) projecten te maken met onvoorziene kostenverhogingen. In de lopende projecten hebben wij te maken met prijsverhogingen op brandstofkosten en materialen waarbij aardolie invloed heeft op de prijs. Met name voor de projecten waarbij grondverzet en leverantie van beton- en pvc- materialen en asfalt een grote factor is, zal dit invloed hebben.  Voor de prijsverhogingen geldt in de lopende contracten een versoberde versie van de risicoregeling zoals opgenomen in de UAV. De risicoregeling weegt het ondernemersrisico mee en gaat uit van de CBS-prijsindex voor de GWW. Op dit moment zijn de kostenverhogende omstandigheden nog niet verwerkt in de CBS-prijsindex. Op dit moment kunnen wij dus ook geen goede voorspelling doen voor de afwijkingen op deze projecten.

Financiële afwijkingen

Beheer binnensport (nadeel € 90.000)
De sporthallen worden in overeenstemming met het raadsbesluit voor De Stuit in Joure volledig bemand. Hiervoor maken we gebruik van ingehuurd personeel. De inzet verloopt volgens planning en is noodzakelijk voor de exploitatie en veiligheid van de accommodaties.

Diverse producten Buitendiensten voor inhuur derden (neg. € 160.000)
Met ingang van 1 januari 2026 is een nieuwe CAO voor uitzendkrachten in werking getreden. Deze cao brengt belangrijke wijzigingen met zich mee voor zowel uitzendkrachten als inlenende organisaties. De kern van deze verandering is dat uitzendkrachten gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden krijgen als medewerkers in vaste dienst die vergelijkbaar werk uitvoeren. Dit betekent onder andere:

• De inlenersvergoeding vervalt.
• Het pensioen wordt marktconform en biedt betere voorwaarden voor uitzendkrachten.
• De pensioenpremie voor uitzendbureaus stijgt aanzienlijk, namelijk van 8% naar 15,9%.

Deze wijzigingen hebben financiële en organisatorische gevolgen voor alle partijen die gebruikmaken van uitzendkrachten.

Sportvelden (nadeel € 50.000)
Aan de hand van een meerjarig renovatieplan sportvelden worden er ieder jaar één of meerdere sportvelden gerenoveerd. Dit jaar staat de renovatie van sportvelden bij SC Joure en NOK op het programma. De dekking vanuit de bestaande begroting is echter onvoldoende om de desbetreffende renovaties te dekken.

Onderhoud bomen (nadeel € 260.000)
In 2024 zijn er tijdens de storm Poly een zestal bomen omgewaaid aan de Bredyk te Langweer. De bewoners en plaatselijk belang hebben verzocht hier nieuwe bomen aan te planten. Gezien de smalle berm, kabels en leidingen en riolering, dient er ondergronds ruimte te worden gemaakt om de bomen te laten groeien.  
Aangezien er nieuwe riolering wordt aangelegd en de straat wordt opengebroken en daarna opnieuw bestraat kunnen we gelijktijdig nieuwe bomen aanbrengen. Hierdoor kunnen we werk met werk maken en de kosten reduceren.
De kosten voor het aanplanten van de bomen en het inrichten van een nieuwe groeiplaats bedragen ongeveer € 180.000. De uitvoering staat gepland voor eind 2026.

Aan de woningen aan de Dubbelstraat in Sleat zijn verzakking ontstaan. Waarschijnlijk als gevolg van wortelopdruk van de bomen. Dit zal nader worden uitgezocht.
Los van dit onderzoek dient de gemeente aan haar zorgplicht te voldoen en maatregelen te nemen zodat bewoners geen last ondervinden van wortelopdruk.
Hiervoor moeten we de nodige maatregelen treffen, wat naar schatting € 80.000 zal gaan kosten.

Boomziekte bestrijding (nadeel € 180.000)
Het krediet voor de bestrijding van de Eikenprocessierups is eind 2025 afgesloten. In 2026 zal deze bestrijding/beheersing door worden gezet, om te voorkomen dat op de toeristische en publiekslocaties overlast wordt ondervonden van deze rupsen.
Eind 2026 komt er een evaluatie en een plan van aanpak voor de komende jaren.

Gladheidsbestrijding (nadeel € 50.000)
Dit product heeft inmiddels een overschrijding van € 50.000 in verband met de “extreme” winterse omstandigheden. Mocht er eind van het jaar opnieuw winters weer komen dan zal het tekort verder oplopen.

Hemelwater; hekkelen watergangen en vijvers (nadeel € 75.000)
De afgelopen jaren stijgen de kosten doordat er sprake is van een toename van de hoeveelheid waterplanten (inheems en invasief) in onze vijvers en watergangen. Afhankelijk van de weersomstandigheden kunnen de kosten voor het verwijderen variëren. Wij verwachten dit jaar een minimale kostentoename van € 75.000.

Wegen en straten, dagelijks onderhoud
De komende jaren staan we voor een grote opgave om het elektriciteitsnet toekomstbestendig te maken. Afgelopen jaren hebben wij hierdoor meer inkomsten gegenereerd vanuit de leges dan begroot. In 2026 verwachten wij dat het stijgende aantal aanvragen zich voortzet wat resulteert in een toename van de inkomsten van minimaal € 200.000.
De stijging van het aantal aanvragen heeft ook consequenties voor de personele inzet voor de komende vijf tot zeven jaar. De regierol rondom kabels en leidingen in onze gemeente vraagt meer coördinatiecapaciteit, projectleiding en toezicht. Dit kunnen we niet binnen de huidige formatie opvangen. In deze voorjaarsrapportage koppelen wij de extra inkomsten aan de benodigde extra tijdelijke formatie van 2 fte in 2026. In de komende planning en control documenten wordt een voorstel gedaan van de structurele verwerking voor de komende jaren.

Rentelasten Verwerving percelen grond nabij Rotsterhaule (Nadeel € 8.100)
In oktober 2025 heeft het college ingestemd met de verwerving van percelen grond nabij de Rotsterhaule. Deze percelen zijn aangekocht in december 2025. Voor 2026 moeten daarom nog de rentelasten worden meegenomen. De koopsom van de percelen bedraagt € 202.500. De rentelasten van 4% bedragen € 8.100. Voor 2027 en verder zijn de rentelasten al structureel meegenomen in de begroting.

Afwijkingen op kredieten

Verwerving perceel grond Badweg te Oudehaske( Nadeel € 94.000)
Op 20 januari 2026 heeft het college  ingestemd met de verwerving van het perceel aan de Badweg in Oudehaske. Voor deze aankoop is een investeringskrediet van € 94.000,- benodigd, dat binnen het mandaat voor grondaankopen (tot € 500.000) valt, zoals vastgelegd in de Nota grondbeleid 2024–2028.

Verwerving percelen grond nabij De Ekers Joure ( Nadeel € 1.810.000)
Op 18 februari 2026 heeft de gemeenteraad ingestemd met de verwerving van percelen grond bij De Ekers in Joure. Voor deze aankoop is een investeringskrediet van € 1.810.000,- beschikbaar gesteld.

Verduurz/verv. Openbare verlichting (nadeel € 185.000)
Via de begroting 2023 is voor het vervangen en verduurzamen van onze openbare verlichting een krediet beschikbaar gesteld voor de jaren 2024 en 2025. Voor 2026 ontbreken deze middelen.
Op 30 september 2025 zijn wij akkoord gegaan met het programma openbare verlichting 2026-2030. Hierbij is richting de raad aangegeven dat de benodigde middelen voor 2026 (€ 185.000) worden opgenomen in de voorjaarsrapportage 2026.
In de komende planning en control documenten wordt een voorstel gedaan van de structurele verwerking voor de komende jaren.

Stroompunt haven Lemmer (nadeel € 60.000)
Binnen dit project wordt aan de Vuurtorenweg in Lemmer gewerkt aan de vernieuwing van de stroomvoorzieningen, inclusief de plaatsing van nieuwe stroomkasten met geïntegreerd betalingssysteem en waterpalen. In 2024 is hiervoor een bedrag van € 50.000 beschikbaar gesteld.
In de voorjaarsrapportage 2025 is hierop een aanvulling geaccordeerd van € 75.000 voor onder andere een zwaardere transformator.
In deze voorjaarsrapportage melden wij een verwachte overschrijding van € 60.000. Tijdens werkzaamheden in 2025 is vastgesteld dat de bestaande stroom- en waterpalen sterk verouderd en storingsgevoelig zijn, waardoor veilig en betrouwbaar gebruik, evenals correcte inning van opbrengsten, niet altijd kan worden gegarandeerd.
Om deze knelpunten op te lossen is gekozen voor vervanging door moderne, toekomstbestendige voorzieningen, inclusief stroomkasten met geïntegreerd betalingssysteem en nieuwe waterpalen. De hogere kosten worden veroorzaakt door duurdere aanschaf en inrichting dan vooraf geraamd.
Daartegenover staan structurele voordelen: de nieuwe installaties zijn betrouwbaarder, beperken opbrengstderving door storingen en maken efficiënter betalen mogelijk met minder contante geldstromen. Daarnaast leidt aansluiting op de recent geplaatste eigen transformator tot lagere vastrechtkosten.

1-M Verhoging budget ziekten/plagen in het groen (Nadeel € 70.000)
Het is wettelijk verplicht om de Bereklauwen te bestrijden in de gemeente. Daarnaast ondervinden we grote hinder van de Japanse duizendknoop. We bestrijden beide soorten. Voor deze bestrijding is per 2026 geen budget meer beschikbaar.
Invasieve exoten verdringen inheemse soorten, verstoren ecosystemen en kunnen gezondheidsschade en economische schade veroorzaken (onder andere reuzenberenklauw, rivierkreeften, Japanse duizendknoop). Vroegtijdige signalering en gecoördineerde bestrijding beperken risico’s en kosten.

Verduurzaming gasverbruik (€ 199.000)
Via de CO₂-prestatieladder brengen we onze CO₂-uitstoot in kaart en werken we toe naar verdere vermindering. Wij zijn gestopt met het verduurzamen van het gasverbruik via certificaten. Hiervoor in de plaats zetten wij de wettelijk te besteden middelen, die niet zijn begroot, in voor projecten die ons gasverbruik daadwerkelijk terugdringen. We investeren bijvoorbeeld in betere isolatie van gemeentelijke gebouwen en energiebatterijen voor opslag van duurzame energie. Zo verlagen we niet alleen onze uitstoot, maar maken we onze energievoorziening ook toekomstbestendiger.

Aankoop openbare laadinfra (€ 40.000)
In 2026 zijn wij voornemens om 5 openbare laadpalen te plaatsen in onze gemeente. Hiermee geven wij invulling aan onze opgave ten aanzien van de openbare laadinfrastructuur in de provincie Fryslân. De benodigde middelen voor de dekking van de structurele kapitaallasten worden meegenomen in de reguliere planning en control documenten.

Vervanging remmingswerk en wachtsteiger (€ 200.000)
Aan het eind van de Lemstersluis bevindt zich een remmingswerk gecombineerd met een loopdek. In het zomerseizoen wordt het remmingswerk gebruikt door wachtende boten. Bij evenementen zoals Skûtsjesilen is het remmingswerk ter beschikking voor calamiteiten. Daarvoor is het loopdek van belang.  
Een groot deel van de palen van het object zijn verrot en moeten vervangen worden. Van het loopdek zijn de planken en de onderliggende steunbalken dusdanig verrot dat het niet veilig meer is om er overheen te lopen.

Vervanging dekplanken vingersteigers (€ 80.000)
In de kom van de passantenhaven Joure bevinden zich vijftig vingersteigers. Deze zijn bedoeld om gemakkelijker uit te kunnen stappen wanneer boten haaks op de wal aanleggen. In verband met het optimaal gebruik maken van de ruimte in de passantenhaven gekozen voor het haaks aanleggen.
Een groot deel van de dekplanken zijn verrot en moeten vervangen worden.