Programma 4. Leefbaarheid en onderwijs

4.2 Voorzieningen

Dorpen en dorpshuizen
Begin maart hebben we de plaatselijke belangen opnieuw ondersteund met de jaarlijkse inwonersbijdrage. De besturen zetten deze bijdrage naar eigen inzicht in voor initiatieven die de leefbaarheid in hun dorp of buurt versterken. Sinds 2025 geldt de Subsidieregeling Activiteiten Dorps- en Buurthuizen. Tot 1 oktober vorig jaar konden besturen van dorps- en buurthuizen en plaatselijke belangen in kernen zonder dorpshuis een subsidieaanvraag indienen. Dankzij het eenvoudige aanvraagproces is hier veel gebruik van gemaakt. In totaal hebben we 38 aanvragen gehonoreerd. De subsidies zijn eind januari uitbetaald.

Inwonersinitiatieven
De beoordelingscommissie ‘Kernenbudget’ heeft op 3 maart voor twee mooie inwonersinitiatieven subsidie beschikbaar gesteld. Plaatselijk belang Nijemirdum kan nu verder met de ontwikkeling van ‘Beleef Nijemirdum, erfgoed in beweging’ en Oudega-Kolderwolde ontving subsidie voor een dorpsapp.
Voor het tweede kwartaal verwachten we meer aanvragen, met name voor het verduurzamen van een aantal dorpshuizen. We blijven besturen en inwoners actief stimuleren om ook de rest van het jaar nieuwe initiatieven te ontwikkelen.

Brûsplak
De Brede school Joure Zuid is aangewezen als locatie voor het Brûsplak. Eind 2025 is op basis van een architectenselectie JOUS gecontracteerd. Het programma van Eisen (PVE) voor het Brûsplak is oktober 2025 herijkt. Daarbij is het van belang ook de eisen en uitgangspunten van de bestaande gebruikers van de Brede school te betrekken. Tezamen vormt deze input de basis voor een integraal planproces. Het ontwerptraject en een ontwerpgroep zijn opgestart.

SV Donia
In Sint Nicolaasga gaan VV Renado, VV Langweer en VVI gezamenlijk gebruikmaken van een nieuw sportcomplex SV Donia. De gemeenteraad heeft in juli 2025 ingestemd met het voorlopige ontwerp voor dit complex. Naast het voorbereidingskrediet zijn en/of worden de benodigde subsidies aangevraagd. Deze zijn nodig voor de realisatie.  Eind mei 2026 wordt daarmee de financiële dekking voor de opstallen inzichtelijk. Vanaf dat moment kan worden gestart met de technische voorbereiding. De voorbereidingen voor de BOPA en de benodigde onderzoeken zijn in uitvoering.

Evaluatie gemeentelijk maatschappelijk accommodatiebeleid
Op 24 januari 2024 heeft de gemeenteraad de beleidsnota ‘Maatschappelijk accommodatiebeleid, kaders en uitgangspunten’, vastgesteld. Daarbij heeft het college toegezegd dat dit beleid wordt geëvalueerd. Een externe deskundige werkt in opdracht van de gemeente aan deze evaluatie. De uitkomsten worden midden 2026 verwacht.

Kunst en musea
Samen met de musea werken we aan het ontzamelen van de gemeentelijke en museale collecties van Museum Sloten en Museum Joure. Inmiddels zijn zowel de gemeentelijke kunstcollectie als de museale collecties volledig in beeld gebracht. Op basis hiervan wordt gestart met de volgende fase: de daadwerkelijke ontzameling van (delen van) de collecties.

Museum Lemmer
Het haalbaarheidsonderzoek van Museum Lemmer is inmiddels uitgevoerd. Op basis van dit onderzoek is er besloten dat VVV Waterland Friesland een projectplan gaat opstellen voor een bezoekerscentrum met daarin een rol voor Museum Lemmer.

Cultuureducatie
Centrum voor de kunsten it Toanhûs heeft in februari haar nieuwe meerjarenbeleidsplan vastgesteld. Het plan geeft richting aan de inzet van cultuureducatie, talentprogramma’s en activiteiten met een maatschappelijke component voor de komende jaren.

Leefbaarheid en toerisme
In de voorjaarsvakantie vond gedurende een week het evenement Winterljocht plaats, in het kader van 600 jaar stadsrechten van Sloten. Het evenement droeg bij aan de zichtbaarheid van cultuur en erfgoed. Daarnaast worden er veel aanvragen ingediend voor diverse activiteiten binnen de subsidieregeling culturele activiteiten.

Bibliotheek
Bibliotheken Mar en Fean geeft uitvoering aan het beleidsplan Bibliotheken. Naar aanleiding van de op 18 februari 2026 aangenomen motie ‘Frjemd oan ‘e oarder fan de dei: bibliotheek’ is in overleg met de bibliotheek Mar en Fean bekeken welke tijdelijke maatregelen noodzakelijk zijn om de bibliotheekvoorziening in 2026 op het niveau van 2025 te houden.

Sportraad DFM
Op 3 maart 2026 is Sportraad De Fryske Marren geïnstalleerd. Deze sportraad (een initiatief van de gemeenteraad), bestaande uit 5 leden, is een onafhankelijk platform dat zich inzet voor een sterk en toekomstbestendig sport- en beweegklimaat in De Fryske Marren. De sportraad behartigt de belangen van alle sport- en beweegaanbieders in de gemeente. Zij werkt onder andere aan:

• Adviseren over het lokale sport- en beweegbeleid en de sportinfrastructuur.
• Bevorderen van de samenwerking tussen sportverenigingen, scholen, zorginstellingen, welzijnsorganisaties en andere stakeholders.

Binnen twee jaar vindt een evaluatie van de samenwerking plaats.

FC Lemmer
Op 20 maart 2026 hebben de ALV’s van CVVO en VV Lemmer ingestemd met een fusie tot een nieuwe, krachtige fusieclub: FC Lemmer is daarmee een feit.
Onderdeel van deze fusie is de ontwikkeling van een toekomstbestendig, multifunctioneel sportpark op sportpark De Rien. De gemeente en de fusievereniging zijn in gesprek over het geschikt maken van dit sportpark voor voetballers, toeschouwers en andere belanghebbenden. Bij dat geschikt maken speelt een aanpassing van de sportvelden en een vernieuwbouw van de opstallen.
De planvorming is in een stroomverstelling gekomen doordat de gemeenteraad heeft besloten de realisatiemiddelen in 2026 beschikbaar te stellen. Voor de aanpassing van de sportvelden is de gemeente gestart met een aanbesteding voor het vinden van een aannemer. Voor de vernieuwbouw van haar opstallen is FC Lemmer bereid eigen geld in te brengen, zelfwerkzaamheid te verrichten en een lening aan te willen gaan. Daarnaast lopen een aantal subsidieaanvragen waaronder LEADER en BOSA.

Zwembad Lemmer
De gemeente heeft tijdens een aandeelhoudersvergadering op 21 januari 2026 goedkeuring gegeven aan Sportbedrijf De Fryske Marren om het zwembad in Lemmer te exploiteren. De aanbesteding van de exploitatie is door Mondeel Recreatie BV gegund aan het Sportbedrijf. Inmiddels is zwembad Lemmer weer open voor zwemlessen, aquavaria en recreatief zwemmen. Begin april wordt het aanbod uitgebreid met onder andere banenzwemmen, trimzwemmen, baby- en peuterzwemmen.

Sportbedrijf
Vanwege de financiële tekorten van Sportbedrijf De Fryske Marren en de behoefte aan een toekomstscenario met een duurzame begroting wordt gewerkt aan een advies over toekomstscenario’s voor Sportbedrijf De Fryske Marren.

Lokale Inclusie Agenda: iedereen doet mee
In een inclusieve samenleving kan iedereen naar eigen vermogen meedoen. Daarom werkt de gemeente De Fryske Marren met een Lokale Inclusie Agenda (LIA). Met deze agenda zetten we gericht in op het realiseren van een gemeente waarin iedereen zich welkom en gehoord voelt, ongeacht achtergrond, leeftijd, beperking of sociale situatie.

De afgelopen maanden zijn verschillende acties uitgevoerd vanuit de LIA, met aandacht voor thema’s zoals Fysieke toegankelijkheid, begrijpelijke dienstverlening, antidiscriminatie en inwonersinitiatieven.

Evaluatie LIA
In februari 2026 is de evaluatie van de Lokale Inclusie Agenda afgerond. De uitkomsten vormen de basis voor vervolgacties. De aanjager inclusie werkt samen met Sociaal Werk De Kear aan de uitvoering van acties rond inclusiethema’s. De Stuurgroep inclusie, bestaande uit ervaringsdeskundige inwoners, Sociaal Werk De Kear en de gemeente, denkt mee over zowel het beleid als de uitvoering van de LIA.
De Fryske Marren Inclusief Toegankelijk (FIT)
De werkgroep De Fryske Marren Inclusief Toegankelijk (FIT) organiseert bijeenkomsten om de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor mensen met een beperking te verbeteren. FIT bestaat uit ervaringsdeskundige inwoners die samen met de gemeente meedenken én meewerken aan concrete verbeteringen. In Joure is al een FIT-werkgroep actief. In de eerste helft van 2026 is FIT Balk gestart en in de tweede helft van 2026 wordt ingezet op de oprichting van FIT Lemmer.

Huisvesting statushouders
Het afgelopen jaar was de achterstand op 1 januari 58 personen en op 1 januari 2026 was de achterstand in de taakstelling voor huisvesting van statushouders 27 personen. We lopen dus in op de taakstelling. De taakstelling voor de 1e helft van dit jaar is 43 personen. De verwachting is dat de taakstelling voor de 2e helft dit jaar ook ongeveer op dat aantal uitkomt. We streven ernaar de achterstand dit jaar geheel in te lopen. De reguliere wijze van huisvesten is door middel van sociale huurwoningen. Alternatieve mogelijkheden om de huisvesting te versnellen worden onderzocht en waar mogelijk ingezet. Zo is er inmiddels een kleinschalige doorstroomlocatie gerealiseerd en maken we gebruik van de Hotel Accommodatie regeling (HAR+) door een gezin te huisvesten in een pand dat door herstructurering te zijner tijd wordt gesloopt. Dit zijn beide tijdelijke kleinschalige vormen van huisvesten. De ervaring van deze alternatieve vormen van huisvesten zijn positief.

Inburgering
De Fryske Marren kent op dit moment circa 220 inburgeraars. De regievoerders inburgering van het SWT zorg en participatie formuleren samen met de inburgeringsplichtige het Plan Inburgering en Participatie (PIP), hetgeen als beschikking wordt vastgesteld. Met deze vaststelling start het officiële inburgeringstraject.

Onderwijsroute
De aanbesteding voor de onderwijsroute start dit jaar. Het contract is met een jaar verlengd en loopt tot 31 augustus 2027. Centrumgemeente Leeuwarden is weer penvoerder bij deze aanbesteding, de voorbereiding en inhoud vinden in overleg plaats met alle Friese gemeenten. Firda is de huidige aanbieder van dit leertraject. Er zijn signalen dat de leerroute behoorlijk intensief is hetgeen leidt tot uitval. Dit vraagt om een andere invulling van de toekomstige onderwijsroute.

Zelfredzaamheidsroute
In Q4 van dit jaar starten we ook met de aanbesteding voor de B1-route en de Zelfredzaamheidroute. Het huidige contract loopt 31 maart 2028 af. Ook deze aanbesteding wordt gezamenlijk opgepakt door alle Friese gemeenten. Stavoor is de huidige aanbieder van beide leertrajecten.

De Fryske Marren heeft geen eigen leslocatie in de gemeente voor de leerroutes. Voor de onderwijsroute moeten de inburgeraars naar Leeuwarden, voor de B1- en Z-route naar Sneek of Heerenveen.
Naast de genoemde leerroutes volgen de inburgeraars nog het Participatieverklaringstraject, Vluchtelingenwerk Noord verzorgt deze workshops in Joure. Daarnaast volgen de B1- en Z-route kandidaten ook de Module Arbeid en Participatie bij Pastiel in Joure. Doel is deze inburgeraars voor te bereiden op, en te helpen met het verkrijgen van een, indien mogelijk, betaalde baan. Bij de inburgering zijn naast onze regievoerders met name het COA, DUO, Vluchtelingenwerk Noord, Stavoor, Firda, Pastiel (lijn richting werkgevers) en welzijnsorganisatie De Kear betrokken.