Programma 4. Leefbaarheid en onderwijs

4.3 Onderwijs

Leerplicht
Het aantal thuiszitters neemt toe; dit is een landelijk zichtbare trend. In het licht van deze ontwikkeling zijn onze leerplichtconsulenten intensief betrokken. Sinds schooljaar 2025/2026 zijn zij gestart met preventieve verzuimgesprekken. Daarnaast signaleren scholen verzuim eerder en trekken zij sneller aan de bel. De oorzaken van verzuim en thuiszitten liggen grotendeels in psychische problematiek bij jongeren.
De betreffende leerlingen zitten doorgaans niet letterlijk thuis, maar volgen een alternatief traject, zoals behandeling bij een jeugdzorginstelling of deelname aan dagbesteding, waarbij educatie vaak onderdeel is. Er is altijd sprake van maatwerk, met als doel waar mogelijk terugkeer naar regulier onderwijs.

Samenwerkingsverbanden
De samenwerking met schoolbesturen verloopt goed. De samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs hebben in het eerste kwartaal van 2026 hun ondersteuningsplannen voor de komende vier jaar ingediend en afgestemd met de gemeente. Er is een duidelijke beweging zichtbaar richting een schoolmodel waarin kennis en ondersteuning zoveel mogelijk binnen de school worden georganiseerd. Dit draagt bij aan de ontwikkeling naar inclusiever onderwijs, waarbij leerlingen vaker binnen de schoolcontext kunnen blijven. Op lokaal, regionaal en provinciaal niveau blijven we onderzoeken welke preventieve initiatieven effectief ingezet kunnen worden. Een concreet voorbeeld is de inzet van jeugdhulp op een aantal scholen voor speciaal basisonderwijs in Sneek, in samenwerking met de gemeente Súdwest-Fryslân.

Gezamenlijke koers Samenwerkingsverbanden Primair Onderwijs en Fultura
In aanvulling op de ontwikkeling richting inclusiever onderwijs en het versterken van ondersteuning binnen de school, hebben we samen met het Samenwerkingsverband Primair Onderwijs en Samenwerkingsverband Fultura een gezamenlijke koers ontwikkeld die richting geeft aan de verdere uitwerking van deze beweging. Deze koers is gebaseerd op de volgende drie samenhangende pijlers:

• Een focusverschuiving naar de context, waarbij niet het kind als drager van het probleem centraal staat, maar de wisselwerking tussen kind, onderwijs, gezin en omgeving;
• Het versterken van de pedagogische basis, als fundament voor preventie en inclusie, waarbij onderwijs, ouders en partners gezamenlijk optrekken;
• Het bevorderen van schoolaanwezigheid, door te sturen op een inclusieve schoolcontext waarin alle leerlingen zich gezien en ondersteund voelen.

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE)
De gemeente biedt extra ondersteuning aan jonge kinderen met een (risico op) taal- of ontwikkelingsachterstand. Dit gebeurt zowel in de voorschoolse fase (peuteropvang en kinderopvang) als in de vroegschoolse fase (groep 1 en 2 van het basisonderwijs). Samen met kinderopvangorganisaties, scholen en de GGD werkt de gemeente aan een goede doorgaande ontwikkellijn.

Lokale Educatieve Agenda (LEA)
De LEA vormt het wettelijk verplichte overleg tussen onderwijsbesturen, kinderopvang en gemeente. Er wordt gewerkt aan vijf speerpunten, waarvoor inmiddels drie werkgroepen zijn ingericht.
Samen met het samenwerkingsverband Primair Onderwijs en samenwerkingsverband Fultura is een gezamenlijke koers opgesteld. Deze richt zich op het bevorderen van schoolaanwezigheid, het versterken van de pedagogische basis en een verschuiving van een kindgerichte naar een contextgerichte benadering.
De verwachting is dat deze gezamenlijke koers medio juni definitief wordt vastgesteld binnen de LEA. Aansluitend gaat de werkgroep ‘inclusiever onderwijs en kinderopvang’ met deze opgave aan de slag.

Onderwijs – Overheid – Ondernemers
3O-project
De gemeente heeft samen met schoolbesturen in het voortgezet onderwijs, ondernemersverenigingen en het Doorstroompunt een project om leerlingen in contact te brengen met ondernemers. Het doel is om leerlingen te ondersteunen bij het maken van gerichtere studie- en beroepskeuzes en daarmee uitval te verminderen. Voor ondernemers biedt dit kansen om jonge arbeidskrachten aan te trekken. In maart is er een nieuw convenant ondertekend tussen de bestuurders.

Zuid-Friesland On Stage
Het project On Stage heeft een vergelijkbare doelstelling, maar richt zich specifiek op vmbo-leerlingen. Dit wordt uitgevoerd in samenwerking met de gemeenten Heerenveen en Weststellingwerf.
Beide projecten hebben inmiddels een structureel karakter gekregen en zijn doorontwikkeld tot programma’s. In februari en maart is de tiende editie van Zuid-Friesland On Stage geweest, een leerlingentraining en werkbezoeken - doe dag.

Vervoer bewegingsonderwijs
Het Primair Onderwijs is wettelijk verplicht om, voor alle leerlingen uit de groepen 1 t/m 8, twee lesuren van in totaal minimaal 90 minuten bewegingsonderwijs te verzorgen. Elk schooljaar wordt een nieuwe planning bewegingsonderwijs en bijbehorende planning vervoer bewegingsonderwijs op elkaar afgestemd. De vervoerskosten worden elk jaar per 1 januari geïndexeerd. De verwachting is dat de bezetting van de sportaccommodaties en het aantal vervoersbewegingen stabiel blijven.

In deze voorjaarsrapportage geven we inzicht in de voortgang van de projecten binnen het uitvoeringsprogramma onderwijshuisvesting. In samenwerking met schoolbesturen en kinderopvangorganisaties werken we stap voor stap toe naar zorgvuldige besluitvorming en een doelmatige uitvoering van de projecten.

Stand van zaken lopende projecten:

IKC Sint Nicolaasga
Het project IKC Sint Nicolaasga fungeert als voorloper op het nieuwe Integraal Huisvestingsplan en bevindt zich aan de start van de realisatiefase. Na instemming met het bouwplan en de begroting in 2025 zijn de schoolbesturen (Bisschop Möller Stichtng en CBO Meilân) als bouwheer gestart met de Europese aanbesteding voor zowel het bouwkundige als het installatietechnische deel. De aanbesteding is inmiddels afgerond. Er zijn twee bedrijven geselecteerd. De inschrijvingen bleken echter hoger dan het beschikbare budget. In overleg met de geselecteerde aannemers zijn optimalisaties in het bouwplan doorgevoerd, waarmee een aanzienlijk deel van de overschrijding is teruggebracht. Desondanks resteert nog een tekort van 3% op het totaalbudget wat wordt opgevangen binnen het IHP. Parallel hieraan is de vergunning voor het plaatsen van de noodlokalen inmiddels verleend en wordt gewerkt aan de plaatsing van de tijdelijke unit. De vergunning voor de permanente bouw is in behandeling. Zodra deze is afgegeven en de wettelijke inzagetermijn van zes weken is verstreken, kan worden gestart met de sloop van de Paedwizer, waarna de realisatie van het IKC kan beginnen.

Quick Wins binnen het uitvoeringsprogramma

Samenlevingsschool Bloei Terherne
Het schoolbestuur CBO Meilân treedt op als bouwheer en heeft een businesscase opgesteld waarin meerdere scenario’s zijn onderzocht.  Op basis van deze analyse wordt ervoor gekozen om basisschool Bloei deels te slopen, deels nieuw te bouwen en deels te vernieuwbouwen. De gemeentelijke gymzaal is fysiek gekoppeld aan de school, waardoor integrale renovatie het meest doelmatig is. Door de renovatie gelijktijdig met de school uit te voeren, kunnen technische ingrepen efficiënt worden afgestemd en worden dubbele kosten voorkomen. Begin maart heeft de architectenselectie plaatsgevonden en is een architect aangesteld. De volgende stap is het samenstellen van het bouwteam, waarbij een aannemer en installateur geselecteerd zullen worden.

De Klinkert Sloten
De gemeente treedt op als bouwheer en heeft in samenwerking met schoolbestuur Nije Gaast een businesscase opgesteld waarin de scenario’s vernieuwbouw en nieuwbouw zijn onderzocht. Tijdens de ontwerpfase wordt nog bekeken in hoeverre nieuwbouw kan worden aangevuld met gedeeltelijke vernieuwbouw van het bestaande gebouw. De definitieve keuze wordt vastgelegd bij het besluit over het Bouwplan en de begroting. De huidige focus ligt op het opstellen van het ruimtelijk en technisch Programma van Eisen. Naar verwachting kan in mei worden gestart met de architectenselectie.

Projecten uit het uitvoeringsprogramma (2026-2041)

Haskerwiis Oudehaske
Basisschool Haskerwiis in Oudehaske is het eerste project binnen het uitvoeringsprogramma. Door regionale ontwikkelingen is vertraging ontstaan, maar gemeente, schoolbestuur en kinderopvang blijven gezamenlijk sturen op voortgang. Het schoolbestuur CBO Meilân treedt op als bouwheer en werkt momenteel aan de businesscase, waarin de verschillende huisvestingsscenario’s worden onderzocht.
De samenlevingsschool is nu nog verdeeld over twee locaties, maar wordt samen met kinderopvangorganisatie één geïntegreerde voorziening. Deze stap vraagt om afstemming met de recente ontwikkelingen in Heerenveen-West en de plannen in Oudehaske.  De gemeente en het schoolbestuur zoeken hierbij actief samenwerking met alle betrokken partijen.

De Ynset Rottum
In maart heeft de eerste startbijeenkomst met schoolbestuur Ambion plaatsgevonden. Deze bijeenkomst vormde het startpunt voor het nieuwbouw-/vernieuwbouwproject en was gericht op kennismaking, het uitspreken van verwachtingen en het verkennen van eerste keuzes, zoals bouwheerschap, leerlingprognoses, bouwbudget, de relatie met woningbouw in Rottum en Heerenveen ‑ West, mogelijke kinderopvang in het gebouw en de samenwerking tussen partijen. De komende periode staat in het teken van verdere verkenning met het schoolbestuur en de kinderopvang, zodat kan worden toegewerkt naar het opstellen van de businesscase. De verwachting is dat de businesscase eind 2026 aan het college kan worden voorgelegd. Project De Ynset in Rottum staat voor 2027 op het uitvoeringsprogramma.

De Ferbining Nijemirdum
Er heeft een eerste startbijeenkomst plaatsgevonden met het schoolbestuur Nije Gaast. Op verzoek van het schoolbestuur neemt de gemeente het bouwheerschap op zich; hiermee is ingestemd. De gemeente start nu met het aanstellen van een procesbegeleider. Vervolgens wordt, in samenwerking met het schoolbestuur en de betrokken kinderopvang, gewerkt aan het opstellen van de businesscase. De verwachting is dat deze eind 2026 ter besluitvorming aan het college kan worden voorgelegd. De Ferbing staat ook voor 2027 op het uitvoeringsprogramma.

Samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente, schoolbesturen en kinderopvangorganisaties
Er wordt gewerkt aan het opstellen van de samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente, schoolbesturen en kinderopvangorganisaties. Dit fasedocument legt de gezamenlijke afspraken per projectfase vast binnen de onderwijshuisvesting, inclusief duurzaamheidsambities, de doorlopende ontwikkellijn uit het IHP en de afspraken over exploitatie, ruimtegebruik en tijdelijke huisvesting. De definitieve versie wordt vastgesteld in het OOGO (Op Overeenstemming Gericht Overleg).

De documenten worden in de komende periode verder afgestemd met de partners en vormen een belangrijke basis voor de uitvoering van de projecten binnen het IHP. Hiermee wordt gewerkt aan een stabiele, duurzame en toekomstgerichte voorziening van onderwijs- en opvanglocaties binnen de gemeente.

Voorbereidingen voor een evaluatie van het IHP later dit jaar worden getroffen.