Programma 5. Sociaal domein

5.5 Gezondheidszorg

Gezonde wijkaanpak
De Gezonde wijkaanpak heeft als doel om samen met inwoners en partners de gezondheid, leefbaarheid en sociale basis in dorpen en wijken te versterken. Momenteel bevinden we ons in een doorontwikkelfase waarin we de aanpak verder willen verduurzamen en concretiseren, onder andere via het Participatief Actieonderzoek en de pilot Sociale Kaart (Bouwplaats). In Sint Nicolaasga en Joure Zuiderveld werken we aan het zichtbaar maken en versterken van het lokale aanbod, het vergroten van inwonerregie en het efficiënter verbinden van professionals, zodat preventie, participatie en leefbaarheid structureel worden geborgd.

Cool DFM
Met Cool DFM versterken we de leefomgeving van jongeren, zodat gezond gedrag en bewust omgaan met middelen vanzelfsprekend worden. We bouwen aan een gezamenlijke norm waarin middelengebruik onder de 18 niet wordt geaccepteerd en waarin ouders, vrienden, sportverenigingen, horeca en de bredere gemeenschap hun rol kennen en nemen. De aanpak is preventief en gericht op alle jongeren.
In het eerste kwartaal van 2026 is Cool DFM ingezet in de regio Balk. Er zijn diverse bijeenkomsten georganiseerd, gericht op het vergroten van kennis en bewustwording. Naast activiteiten in Balk is Cool DFM inmiddels ook aangesloten bij provinciale ouderbijeenkomsten, om ook gemeentebreed in te spelen op de wensen en behoeften van ouders. Daarnaast is er een eerste aanzet gedaan voor een zomerprogramma en is het programma ‘made by us’ recent van start gegaan in regio Balk. Op provinciaal niveau vinden oriënterende gesprekken plaats met de gemeente Súdwest-Fryslân (CoolSWF) om de samenwerking verder te versterken.

Kind naar Gezonder Gewicht
We blijven uitvoering geven aan de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht. Dit is een integrale aanpak waarin niet alleen wordt gefocust op het behalen van gezonder gewicht, maar ook op achterliggende oorzaken. Deze ketenaanpak is opgenomen in het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Afhankelijk van de nieuw te maken afspraken in het AZWA, geven we invulling aan het vervolg van de ketenaanpak.

Wijkaanpak Stoppen met Roken
De afgelopen jaren is er uitvoering gegeven aan het project Wijkaanpak Stoppen met Roken. Dit startte in Lemmer en is uiteindelijk uitgebreid naar de hele gemeente. In mei 2025 is het project afgerond. Dit jaar borgen we de aanpak van het project door lichte ondersteuning te bieden aan de Stoppen Met Roken-coaches die zijn gestart naar aanleiding van dit project.

Toekomstbestendig zorglandschap
We werken in Friesland samen aan een toekomstbestendig zorglandschap in het Friese integraal zorgakkoord (FrIZA). De lancering van het FrIZA datadashboard geeft ons inzicht in de gezondheid van onze inwoners, de kwaliteit en betaalbaarheid van zorg en de tevredenheid van de medewerkers in de zorg. Zo monitoren we vanaf nu ook vanuit de data of we vorderingen maken in de gewenste richting.
Met het transformatieplan mentale gezondheid en veerkracht werken we provinciaal samen aan vier verschillende pijlers. Binnen de pijler samenwerking sociaal domein, GGZ en de eerstelijnszorg ontwikkelden diverse projectgroepen hun plan van aanpak om de verbeteringen door te gaan voeren in regionale samenwerkingen. Na het akkoord van de stuurgroep op deze plannen in kwartaal twee verwachten we ze ook in onze regio te kunnen toepassen. Hiermee werken we samen aan de druk op de geestelijke gezondheidszorg. De zorg toekomstbestendig houden vraagt om structurele inzet op preventie. De Friese preventieaanpak (FPA) heeft bij de gemeente een brede uitvraag gedaan naar onze inzet op preventie en het versterken van de sociale basis. Door dit bij alle gemeenten te doen krijgen we een goed beeld van hoe we in onze provincie ervoor staan. Deze informatie gebruiken we met als doel te zorgen dat preventie voor alle Friese inwoners op gelijk niveau komt en we blijven door ontwikkelen.

Welzijn op recept
We zetten in op welzijn op recept om samen met inwoners hun welzijn te verbeteren en veerkracht en gezondheid te behouden. De welzijnscoach gaat met de inwoner in gesprek om samen te kijken of er passende initiatieven in het dorp of de wijk beschikbaar zijn voor de inwoner. Na het succes in 2025 ontvangt sociaal werk De Kear in het eerste kwartaal van 2026 ook veel aanvragen. Om te zorgen dat de deze positieve ontwikkeling door kan groeien verhoogden we vanaf kwartaal twee de beschikbaarheid van welzijnscoaches. Zo voorkomen we dat inwoners moeten wachten op hun gesprek en ontlasten we zorgprofessionals door het oppakken van deze lichtere hulpvragen.

Ketenaanpak valpreventie
De ketenaanpak valpreventie startte in 2026 zijn derde jaar. We zetten in op het vinden van de kwetsbare inwoners, het volgen van een cursus in het geval van valrisico en blijven bewegen. Zo zorgen we ervoor dat inwoners langer veilig thuis kunnen blijven wonen. Met de ketenaanpak valpreventie spelen we in op uitdagingen met betrekking tot vitaal ouder worden. Deze ketenaanpak is opgenomen in het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Afhankelijk van de nieuw te maken afspraken in het AZWA, geven we invulling aan het vervolg van de ketenaanpak.

Wonen-Welzijn-Zorg
Op 2 april 2025 is het Beleidskader Wonen-Welzijn-Zorg 2025-2040 vastgesteld door de raad. De ambitie van dit Beleidskader is dat inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag in staat zijn om zo zelfstandig mogelijk te functioneren met behulp van een passend aanbod van wonen-welzijn en zorg. Samen met de betrokken stakeholders hebben we een bijbehorend Uitvoeringsprogramma Wonen-Welzijn-Zorg 2025-2030 opgesteld. Dit is door het college op 9 december 2025 vastgesteld. Dit programma bevat de inzet die moet leiden tot het realiseren van de gezamenlijke ambitie, doelen en resultaten. Het programma is opgedeeld in 10 thema's. Een van deze thema's is bijvoorbeeld 'Dementievriendelijke gemeente'. We zetten ons actief in om een dementievriendelijke gemeente te worden.

Project Regio Deal Herstel- en zelfregiecentrum
Een bereikbare reguliere GGZ is een noodzakelijke voorwaarde om onze Wmo ‑ taken goed te kunnen blijven uitvoeren. Door lange wachtlijsten in de GGZ doen steeds meer inwoners een beroep op Wmo ‑ maatwerkvoorzieningen, wat de (financiële) houdbaarheid onder druk zet. Daarom is een herstelbeweging ingezet. Deze bestaat uit de inzet van ervaringsspecialisten herstelbegeleiding binnen bestaande GGZ ‑ interventies en de ontwikkeling van laagdrempelige steunpunten als herstelplek (herstel-en zelfregiecentrum). Deze plekken bieden inwoners ruimte om laagdrempelig aan hun herstel te werken, versterken mentaal welzijn en dragen bij aan het verminderen van stigma en de druk op de reguliere GGZ. Voor de start van deze beweging is het projectplan akkoord bevonden en opdracht gegeven om een eerste locatie te realiseren.

Zie programma 1